آن کارسون (Anne Carson)، برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶، در نخستین گفت‌وگوی خود پس از اعلام این خبر، تصویری متفاوت از واکنش یک نویسنده به یکی از مهم‌ترین افتخارات ادبی جهان ارائه کرد. او به‌جای جشن گرفتن یا سخن گفتن از اهمیت این جایزه، از چای نوشیدن، خوردن بیسکویت، جارو کردن خانه و تلاش برای فرار از تماس‌های تلفنی گفت؛ روزی که برای او ظاهراً تفاوت چندانی با روزهای عادی نداشت.
این شاعر، نویسنده و پژوهشگر ادبیات کلاسیک در گفت‌وگویی با جنی ریدن از بنیاد نوبل، درباره شیوه نویسندگی، الهام گرفتن از هومر، نگاهش به ادبیات کلاسیک و توصیه‌ای که سال‌هاست برای آغاز نوشتن مطرح می‌کند، توضیح داد. پاسخ‌های صریح و گاه طنزآمیز کارسون نشان می‌دهد که او حتی در مواجهه با جایزه‌ای در چنین سطحی، ترجیح می‌دهد به عادت‌ها و دغدغه‌های معمول زندگی خود وفادار بماند.
واکنش آن کارسون به دریافت جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶
جنی ریدن در ابتدای گفت‌وگو از کارسون پرسید هنگام شنیدن خبر دریافت جایزه نوبل ادبیات چه احساسی داشته و چگونه از این اتفاق باخبر شده است. پاسخ نویسنده، برخلاف انتظار، نه از هیجان شدید حکایت داشت و نه از آمادگی برای برگزاری جشنی بزرگ.
کارسون توضیح داد که هنگام دریافت خبر در آشپزخانه خانه‌اش نشسته، چای می‌نوشیده و مجله «لندن ریویو آو بوکس» را می‌خوانده است. او حتی متوجه شده بود که کف خانه به جارو کردن نیاز دارد و برای انجام این کار از جای خود بلند شده بود. هم‌زمان، تماس‌های تلفنی متعددی برقرار می‌شد که او عادت داشت آن‌ها را قطع کند.
این نویسنده در توصیف وضعیت خود گفت هنوز صبح است و اتفاق دراماتیکی رخ نداده؛ گویی خبر دریافت نوبل هم نتوانسته بود برنامه روزمره‌اش را به‌طور کامل تغییر دهد.
رابرت کوری، همسر کارسون، نیز در بخشی از گفت‌وگو با لحنی شوخ‌طبعانه وارد صحبت شد و گفت که همسرش به او بدهکار است، زیرا این او بوده که کارسون را وادار کرده با نمایندگان بنیاد نوبل تماس بگیرد. کارسون هم با تأیید این موضوع توضیح داد که همسرش معمولاً به تلفن پاسخ می‌دهد و سپس از او می‌خواهد تماس را برقرار کند.
وقتی از او پرسیده شد چرا دریافت این جایزه تا این اندازه برایش غیرمنتظره بوده است، پاسخ داد: «آخر چه کسی ممکن است انتظار چنین چیزی را داشته باشد؟» این واکنش، نگاه بی‌تکلف او به یکی از بزرگ‌ترین افتخارات دنیای ادبیات را به‌خوبی نشان می‌دهد.
زندگی در ریکیاویک؛ خانه‌ای کنار دریا و دوری از هیاهو
آن کارسون در پاسخ به پرسشی درباره محل زندگی خود گفت که در ریکیاویک، پایتخت ایسلند، زندگی می‌کند. خانه او در کنار دریا قرار دارد و چشم‌اندازی رو به آب‌های شمالگان دارد؛ محیطی که با روحیه آرام و علاقه او به دوری از هیاهو هماهنگ به نظر می‌رسد.
کارسون در طول گفت‌وگو بارها تأکید کرد که نمی‌خواهد واکنشی نمایشی به دریافت جایزه نشان دهد. او با اشاره به فضای خانه و برنامه عادی روزش گفت که اینجا صرفاً یک روز معمولی است. برای او، برنده شدن نوبل به معنای کنار گذاشتن فوری زندگی روزمره یا تغییر ناگهانی شخصیت و عادت‌هایش نیست.
این رویکرد در برنامه‌ای که برای جشن گرفتن جایزه در نظر گرفته بود نیز دیده می‌شد. کارسون گفت او و همسرش قصد دارند به جنگل بروند و قدم بزنند؛ نه برای برگزاری مراسمی پرزرق‌وبرق، بلکه برای اینکه مجبور نباشند به تلفن پاسخ دهند و بتوانند به سکوت گوش بسپارند.
آن کارسون می‌خواهد پول جایزه نوبل را ببخشد
وقتی از کارسون پرسیده شد که جایزه نوبل ادبیات چه معنایی برای او دارد، گفت هنوز فرصت نکرده است به این موضوع فکر کند. بااین‌حال، او و همسرش از همان ابتدا درباره راه‌هایی برای استفاده از پول جایزه و کمک به دیگران گفت‌وگو کرده‌اند.
کارسون به دو نمونه از این برنامه‌ها اشاره کرد: کمک به دوستی که به خانه نیاز دارد و ادامه حمایت‌های مالی از سازمان پزشکان بدون مرز. او تأکید کرد که در حال حاضر بیشتر به این فکر می‌کنند که چگونه می‌توانند این پول را در اختیار دیگران قرار دهند.
این پاسخ نشان می‌دهد که کارسون در نخستین ساعات پس از اعلام خبر، به‌جای تمرکز بر جنبه شخصی و نمادین جایزه، به امکان استفاده از آن برای کمک به دیگران فکر می‌کرده است. البته جزئیات دقیق مبلغی که قرار است اهدا شود یا نحوه تقسیم آن در این گفت‌وگو اعلام نشد.
توصیه عجیب اما ساده آن کارسون به نویسندگان جوان: از میانه شروع کنید
یکی از بخش‌های مهم گفت‌وگوی بنیاد نوبل با آن کارسون، صحبت درباره شیوه آغاز نوشتن و آشنایی با آثار او بود. وقتی از این نویسنده خواسته شد روش نویسندگی خود را برای کسانی که با آثارش آشنایی چندانی ندارند توضیح دهد، پاسخ داد که معمولاً به‌طور ناخواسته می‌نویسد و همیشه تلاش می‌کند کار دیگری انجام دهد.
این پاسخ کوتاه، با نگاه غیرمتعارف او به فرایند خلاقیت هماهنگ است. کارسون خود را نویسنده‌ای معرفی نمی‌کند که الزاماً از برنامه‌ای منظم و از پیش تعیین‌شده پیروی کند؛ بلکه ظاهراً نوشتن برای او در کنار دیگر فعالیت‌های روزانه و گاهی برخلاف قصد اولیه‌اش شکل می‌گیرد.
برای آشنایی با آثار کارسون از کجا باید شروع کرد؟
کارسون درباره نقطه مناسب برای شروع مطالعه آثارش گفت که تقریباً می‌توان از هر جایی آغاز کرد. او اشاره کرد که بسیاری از خوانندگان، زندگی‌نامه خودنوشت او را می‌خوانند و خودش نیز آن را اثری قابل‌فهم می‌داند؛ بااین‌حال، برای انتخاب نخستین کتاب، قانون مشخصی پیشنهاد نکرد.
توصیه اصلی او کوتاه‌تر و در عین حال متفاوت‌تر بود: «از میانه شروع کنید.» کارسون همین عبارت را در پاسخ به پرسشی درباره آغاز یک پروژه تازه نویسندگی نیز تکرار کرد و گفت این تنها قاعده‌ای است که برای شروع نوشتن دارد.
وقتی مصاحبه‌کننده از او خواست این توصیه را بیشتر توضیح دهد، کارسون توضیح پیچیده‌ای ارائه نکرد و گفت هر معنایی که مخاطب می‌خواهد از آن برداشت کند؛ کافی است میانه را پیدا کند و از همان‌جا آغاز کند.
این توصیه را می‌توان دعوتی به رهایی از وسواس شروع کامل دانست. بسیاری از نویسندگان تازه‌کار ممکن است مدت زیادی را صرف پیدا کردن نخستین جمله، انتخاب نقطه آغاز یا طراحی کامل مسیر روایت کنند. پیشنهاد کارسون، دست‌کم در برداشت عملی، این است که برای شروع لازم نیست همه‌چیز از ابتدا روشن باشد؛ می‌توان از بخشی که بیشترین کشش یا انرژی را دارد نوشتن را آغاز کرد و بعد به بخش‌های دیگر پرداخت.
هومر؛ مهم‌ترین منبع الهام آن کارسون
کارسون که در زمینه ادبیات و زبان‌های کلاسیک نیز فعالیت داشته است، در پاسخ به پرسشی درباره منابع الهام خود تنها یک نام را مطرح کرد: هومر. این پاسخ کوتاه با جایگاه ادبیات یونان باستان در نگاه و فعالیت ادبی او تناسب دارد.
آثار هومر، از جمله روایت‌های حماسی جهان یونان باستان، قرن‌هاست موضوع بازخوانی و تفسیر نویسندگان و پژوهشگران بوده‌اند. علاقه کارسون به این سنت ادبی را باید در چارچوب گفت‌وگوی مداوم او با متون کلاسیک و شیوه‌های تازه روایت‌پردازی بررسی کرد.
بااین‌حال، کارسون درباره اینکه چرا داستان‌های کلاسیک همچنان برای مخاطبان امروز اهمیت دارند، پاسخی متفاوت ارائه کرد. هنگامی که مصاحبه‌کننده به استفاده او از روایت‌های قدیمی در بستری امروزی اشاره کرد، کارسون گفت که فکر نمی‌کند مرتبط بودن این داستان‌ها با زمانه امروز اهمیت داشته باشد؛ آنچه برای او مهم است، این است که «ما برای آن‌ها مرتبط باشیم».
این دیدگاه، رابطه میان گذشته و حال را از زاویه‌ای متفاوت مطرح می‌کند. به‌جای اینکه آثار کلاسیک را صرفاً با معیارهای روز بازنویسی یا به موضوعات معاصر محدود کنیم، می‌توانیم از خود بپرسیم که انسان امروز چگونه با این روایت‌ها روبه‌رو می‌شود و چه نسبتی میان تجربه‌های خود و جهان ادبیات گذشته پیدا می‌کند.
چرا آن کارسون از ملال و بی‌حوصلگی دوری می‌کند؟
در بخش دیگری از مصاحبه، جنی ریدن به اظهارات قبلی کارسون درباره اهمیت پرهیز از ملال اشاره کرد و از او پرسید چرا این موضوع در زندگی روزمره‌اش اهمیت دارد. کارسون با لحنی طنزآمیز پاسخ داد که هیچ‌کس دوست ندارد حوصله‌اش سر برود و سپس توضیح داد که این موضوع یکی از معیارهایی است که بر اساس آن برای ادامه روز تصمیم می‌گیرد.
او برای توضیح منظورش، دو فعالیت کاملاً متفاوت را کنار هم قرار داد: جارو کردن کف خانه یا خواندن هومر. از نگاه او، انتخاب فعالیت بعدی تا حدی به این بستگی دارد که کدام کار از ملال دورتر است. کارسون در ادامه با صراحت گفت که زندگی خسته‌کننده است.
این حرف را می‌توان در کنار شوخ‌طبعی او در تمام مصاحبه در نظر گرفت. کارسون حتی پس از دریافت مهم‌ترین جایزه ادبی، زندگی را مجموعه‌ای از لحظه‌های عادی، کارهای کوچک و انتخاب‌های روزمره توصیف می‌کند. در چنین نگاهی، نوشتن لزوماً فعالیتی جدا از زندگی نیست؛ بلکه می‌تواند در کنار مطالعه، کارهای خانه، قدم زدن و تلاش برای دور شدن از یکنواختی شکل بگیرد.
آکادمی سوئد چرا آن کارسون را برای نوبل ادبیات انتخاب کرد؟
بر اساس توضیح اعلام‌شده در متن خبر، آکادمی سوئد آن کارسون را برای مجموعه آثار جسورانه و مبتکرانه‌اش که از طریق گفت‌وگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، فرم‌های تازه‌ای برای ادبیات معاصر پدید آورده‌اند، به‌عنوان برنده جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ معرفی کرده است.
این توصیف با بخش‌هایی از صحبت‌های کارسون در مصاحبه هم‌خوانی دارد. او از یک سو هومر را به‌عنوان منبع الهام خود نام می‌برد و از سوی دیگر، برای نوشتن و حتی توضیح آثارش از قواعد متعارف فاصله می‌گیرد. توصیه «از میانه شروع کنید» نیز نمونه‌ای از همین رویکرد غیرکلیشه‌ای است؛ رویکردی که به‌جای ارائه دستورالعملی سخت‌گیرانه، خواننده و نویسنده را به تجربه کردن دعوت می‌کند.
بااین‌حال، گفت‌وگوی نخست کارسون پس از اعلام جایزه بیشتر از آنکه توضیحی جامع درباره تمام آثار او باشد، تصویری از شخصیت، عادت‌ها و نگاهش به زندگی و نوشتن ارائه می‌دهد. در این تصویر، نویسنده‌ای دیده می‌شود که در کنار توجه جدی به سنت ادبی، از پاسخ‌های پیچیده و تشریفات معمول فاصله می‌گیرد.
جمع‌بندی؛ نوبل ادبیات در میان چای، سکوت و زندگی روزمره
نخستین گفت‌وگوی آن کارسون پس از اعلام دریافت نوبل ادبیات ۲۰۲۶، بیش از هر چیز بر سادگی و نگاه متفاوت او به موفقیت تأکید دارد. او در روزی که نامش در مرکز توجه جهان ادبیات قرار گرفت، از چای، بیسکویت، جارو کردن خانه و تماس‌های تلفنی ناخواسته حرف زد و برای جشن گرفتن نیز قدم زدن در جنگل و گوش سپردن به سکوت را ترجیح داد.
در کنار این تصویر روزمره، توصیه او به نویسندگان جوان نیز به‌یادماندنی است: برای شروع نوشتن، لازم نیست منتظر پیدا کردن آغاز ایده‌آل بمانید؛ می‌توانید از میانه شروع کنید. کارسون همچنین با اشاره به هومر و رابطه انسان امروز با ادبیات کلاسیک، دیدگاهی ارائه کرد که به‌جای تأکید بر امروزی بودن آثار گذشته، بر اهمیت رابطه ما با آن‌ها تمرکز دارد.
مجموع این پاسخ‌ها تصویری از نویسنده‌ای به دست می‌دهد که حتی در لحظه دریافت یکی از بزرگ‌ترین افتخارات ادبی، همچنان به زندگی معمولی، آزادی در نوشتن و امکان کمک به دیگران توجه دارد.
