مرگ مشکوک سوگند صیادی، دانشآموز ۱۶ ساله کرمانشاهی، بار دیگر بحث مسئولیت مدارس در شناسایی و پیشگیری از آسیبهای اجتماعی نوجوانان را مطرح کرده است. نرگس ملکزاده، کارشناس آموزش و معلم، معتقد است مدیران مدارس باید علاوه بر توانایی اداره امور آموزشی، مهارت تشخیص بحرانهای اجتماعی، مداخله تربیتی و پیگیری مسائل دانشآموزان را نیز داشته باشند.
مدرسه فقط محل آموزش و اجرای مقررات نیست
ملکزاده با اشاره به مسئولیت نظام آموزشی در مواجهه با آسیبهای اجتماعی دانشآموزان میگوید شناسایی بسیاری از این آسیبها لزوماً دشوار نیست؛ مسئله اصلی، نحوه برخورد با آنها و انتخاب راهکارهای مناسب برای مداخله و پیگیری تخصصی است.
به اعتقاد این کارشناس، مدیریت مدرسه نباید صرفاً به امور اداری، آموزشی و انضباطی محدود شود. مدیران و عوامل مدرسه باید بتوانند موقعیتهای پیچیده انسانی و اجتماعی را تشخیص دهند و در صورت مشاهده نشانههای خطر، اقدامات متناسبی انجام دهند.
ضرورت شناخت ویژگیهای دوره نوجوانی
این معلم با تأکید بر لزوم توجه به ویژگیهای رشدی و زیستی نوجوانان توضیح میدهد که شکلگیری علاقههای عاطفی و تجربه ارتباطات در این دوره، بخشی از واقعیت زندگی نوجوانان است و نباید با انکار یا برخوردهای صرفاً انضباطی با آن مواجه شد.
او همچنین گسترش فضای مجازی و دسترسی آسان دانشآموزان به انواع محتوا و ارتباطات را از عواملی میداند که شرایط جدیدی برای مواجهه نوجوانان با آسیبهای اجتماعی ایجاد کرده است. به گفته او، نظام آموزشی باید این واقعیتها را بپذیرد و برای آموزش، پیشگیری و مداخله تربیتی برنامه داشته باشد.
آموزش مدیران و معلمان باید نتیجه عملی داشته باشد
ملکزاده با طرح پرسشهایی درباره اثربخشی دورههای توانمندسازی معلمان و مدیران تأکید میکند که صرف برگزاری دورههای آموزشی کافی نیست. باید بررسی شود این آموزشها در محیط واقعی مدرسه چه تأثیری بر قدرت تشخیص، تصمیمگیری و مدیریت بحران کارکنان داشتهاند.
به باور او، ارزیابی دورههای توانمندسازی باید بر اساس عملکرد عوامل مدرسه در موقعیتهای واقعی انجام شود تا مشخص شود مدیران و معلمان تا چه اندازه برای مواجهه با مسائل تربیتی و اجتماعی دانشآموزان آمادگی دارند.
معیارهای انتخاب مدیران مدارس باید بازنگری شود
این کارشناس آموزش انتخاب مدیران مدارس را یکی از موضوعات مهم در اصلاح نظام تربیتی میداند. از نظر او، مسئولیت مدیریت مدرسه باید به افرادی سپرده شود که علاوه بر تجربه و توانایی اجرایی، از شایستگی تربیتی، بلوغ حرفهای و قدرت تشخیص مسائل انسانی برخوردار باشند.
ملکزاده تأکید میکند که واگذاری مدیریت مدرسه بدون توجه کافی به تجربه و توانایی افراد، نمیتواند پاسخگوی پیچیدگیهای امروز محیطهای آموزشی باشد. به همین دلیل، معیارهای انتخاب مدیران باید با مسئولیتهای اجتماعی و تربیتی این جایگاه متناسب شود.
نقش نظام آموزشی در پیشگیری از آسیبهای دانشآموزان
اظهارات این کارشناس در پی مطرح شدن مرگ مشکوک سوگند صیادی، بار دیگر ضرورت توجه به سازوکارهای حمایتی در مدارس را برجسته کرده است. این موضوع به معنای مشخص شدن علت مرگ یا اثبات قصور افراد نیست؛ بلکه بحث اصلی، مسئولیت نظام آموزشی در شناسایی نشانههای خطر، برخورد حرفهای با مسائل دانشآموزان و فراهم کردن مسیر مناسب برای پیگیری تخصصی است.
بر این اساس، تقویت مهارتهای ارتباطی و تربیتی مدیران و معلمان، بازنگری در شیوه انتخاب مدیران و سنجش اثربخشی آموزشهای ضمن خدمت میتواند از محورهای مورد توجه برای ارتقای نقش پیشگیرانه مدارس باشد.



