معیشت پرستاران و شرایط کاری کادر درمان بار دیگر به یکی از موضوعات مهم حوزه سلامت تبدیل شده است. احمد نجاتیان، رئیس سازمان نظام پرستاری کشور، با تأکید بر ضرورت رسیدگی جدی دولت به وضعیت این قشر، ترمیم حقوق، اصلاح نحوه محاسبه ساعات کاری و رفع کمبود نیروی انسانی را از مهم‌ترین مطالبات پرستاران عنوان کرده است.
به گزارش ایرنا، نجاتیان روز شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵، در حاشیه مراسم تجدید میثاق جامعه پرستاری با آرمان‌های امام خمینی (ره) در شهرری، گفت تورم باعث شده است بهبودهای انجام‌شده در وضعیت معیشتی کارکنان و پرستاران، آن‌طور که انتظار می‌رفت در زندگی روزمره آنان احساس نشود. او همچنین بر لزوم حمایت بیشتر دولت و وزارت بهداشت از پرستاران تأکید کرد تا این نیروها بتوانند با آرامش خاطر بیشتری به بیماران خدمت‌رسانی کنند.
مطالبات پرستاران چیست؟
به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، مشکلات اقتصادی و شغلی پرستاران تنها به میزان حقوق محدود نمی‌شود. ساعات کاری، کمبود نیروی انسانی و فشار ناشی از ارائه خدمات مستمر در مراکز درمانی نیز از جمله مسائلی هستند که بر شرایط فعالیت این گروه تأثیر می‌گذارند.
مهم‌ترین مطالباتی که نجاتیان در این گفت‌وگو مطرح کرده، عبارت‌اند از:
- ترمیم حقوق پرستاران: بهبود دریافتی‌ها متناسب با شرایط اقتصادی و افزایش هزینه‌های زندگی.
- اصلاح نحوه محاسبه ساعات کاری: بازنگری در شیوه محاسبه ساعات کار پرستاران با توجه به ضوابط قانونی مورد اشاره رئیس سازمان نظام پرستاری.
- رفع کمبود نیروی انسانی: رسیدگی به محدودیت تعداد نیروهای پرستاری در نظام سلامت.
- بهبود شرایط کاری: فراهم کردن شرایطی که امکان خدمت‌رسانی مؤثرتر و با آرامش بیشتر را برای پرستاران فراهم کند.
- حمایت بیشتر دولت و وزارت بهداشت: پیگیری مطالبات معیشتی و شغلی این قشر از سوی نهادهای مسئول.
چرا افزایش هزینه‌های زندگی بر معیشت پرستاران تأثیر گذاشته است؟
نجاتیان با اشاره به تورم کشور اظهار کرد که دستاوردهای دولت در زمینه بهبود وضعیت معیشتی کارکنان و پرستاران، به دلیل شرایط اقتصادی آن‌گونه که انتظار می‌رفت در زندگی آنان ملموس نبوده است.
تورم می‌تواند قدرت خرید حقوق‌بگیران را کاهش دهد؛ به این معنا که حتی اگر میزان دریافتی افزایش پیدا کند، رشد هزینه‌های ضروری زندگی ممکن است بخشی از اثر این افزایش را از بین ببرد. هزینه مسکن، خوراک، رفت‌وآمد و سایر نیازهای روزمره از جمله عواملی هستند که بر قدرت خرید خانوارها تأثیر می‌گذارند.
از این منظر، بررسی وضعیت معیشتی پرستاران تنها با اعلام میزان افزایش حقوق امکان‌پذیر نیست. برای ارزیابی دقیق‌تر باید تغییرات دریافتی‌ها در کنار تورم، هزینه‌های زندگی، ساعات کار و شرایط استخدامی بررسی شود. اظهارات رئیس سازمان نظام پرستاری نیز بر همین فاصله میان اقدامات انجام‌شده و بهبود محسوس شرایط زندگی تأکید دارد.
اصلاح ساعات کاری پرستاران؛ یکی از مطالبات مهم
یکی از محورهای اصلی سخنان نجاتیان، اصلاح نحوه محاسبه ساعات کاری پرستاران است. او با اشاره به قوانین مربوط به ساعات کار این گروه گفت که بر اساس مقررات مورد اشاره، ساعات کاری پرستاران باید کمتر از کارکنان عادی باشد؛ اما به گفته وی، در شرایط فعلی پرستاران و کارکنان بیمارستان‌ها ساعات بیشتری کار می‌کنند.
برای بررسی دقیق این موضوع، باید مقررات مربوط به ساعات کار، شیوه محاسبه حضور و اضافه‌کاری و شرایط اجرای این ضوابط در مراکز درمانی مورد توجه قرار گیرد. در گفت‌وگوی منتشرشده از سوی ایرنا، جزئیات عددی ساعات کاری یا نحوه محاسبه آن ارائه نشده است؛ بنابراین نمی‌توان بدون اطلاعات تکمیلی، میزان اختلاف ساعات کار یا دامنه اجرای این مسئله را مشخص کرد.
چرا ساعات کاری در حرفه پرستاری اهمیت دارد؟
پرستاری از جمله مشاغلی است که به حضور مستمر در مراکز درمانی و مراقبت از بیماران نیاز دارد. فشار کاری، شیفت‌های متوالی و محدودیت نیروی انسانی می‌توانند برنامه کاری کارکنان را دشوارتر کنند. به همین دلیل، تنظیم ساعات کار و تأمین نیروی کافی از موضوعات مهم در مدیریت مراکز درمانی به شمار می‌روند.
بهبود شرایط کاری می‌تواند به حفظ توان حرفه‌ای کارکنان و فراهم شدن فرصت کافی برای استراحت کمک کند. البته میزان تأثیر هر اقدام به نحوه اجرا، تعداد نیروهای موجود و شرایط هر مرکز درمانی بستگی دارد.
کمبود نیروی انسانی؛ چالش دیگر نظام پرستاری
رئیس سازمان نظام پرستاری در کنار مشکلات معیشتی، به کمبود نیروی انسانی در نظام سلامت نیز اشاره کرده است. این مسئله در کنار نیاز مستمر بیمارستان‌ها به ارائه خدمات می‌تواند فشار بیشتری بر نیروهای شاغل وارد کند.
وقتی تعداد کارکنان با حجم خدمات موردنیاز تناسب نداشته باشد، برنامه‌ریزی شیفت‌ها و توزیع وظایف دشوارتر می‌شود. از این رو، رسیدگی به وضعیت پرستاران نیازمند توجه هم‌زمان به حقوق، ساعات کاری، تعداد نیروها و شرایط محیط کار است.
نجاتیان تأکید کرده است که پرستاران با وجود محدودیت‌ها و کمبودهای موجود، خدمت به مردم را در اولویت قرار داده‌اند. او از دولت و وزارت بهداشت خواسته است متناسب با نقش این گروه در نظام سلامت، اقدامات مؤثرتری برای بهبود شرایط آنان انجام دهند.
تأثیر بهبود وضعیت پرستاران بر خدمات درمانی
بهبود شرایط معیشتی و شغلی پرستاران، علاوه بر اهمیت آن برای کارکنان و خانواده‌هایشان، از منظر ارائه خدمات درمانی نیز قابل توجه است. پرستاران بخش مهمی از مراقبت‌های روزانه بیماران را بر عهده دارند و عملکرد مراکز درمانی به حضور و فعالیت مستمر آنان وابسته است.
از نگاه رئیس سازمان نظام پرستاری، رسیدگی به مطالبات این قشر می‌تواند زمینه ارائه خدمات بهتر به مردم را فراهم کند و رضایت جامعه از خدمات نظام سلامت را افزایش دهد. با این حال، بهبود کیفیت خدمات به عوامل مختلفی از جمله تأمین نیروی انسانی، امکانات درمانی، مدیریت مراکز و شرایط کاری همه اعضای تیم سلامت وابسته است.
بنابراین، پیگیری مطالبات پرستاران را باید بخشی از برنامه گسترده‌تر برای تقویت نظام سلامت دانست؛ برنامه‌ای که در آن وضعیت کارکنان و نیازهای بیماران به‌صورت هم‌زمان مورد توجه قرار می‌گیرند.
تداوم خدمات درمانی در جنگ‌های اخیر
نجاتیان در بخش دیگری از سخنان خود به عملکرد کادر درمان در جنگ‌های اخیر اشاره کرد و گفت نظام سلامت در این دوره‌ها به‌صورت شبانه‌روزی به ارائه خدمات ادامه داده است. به گفته او، با وجود تهدیدها، آسیب‌دیدن تعدادی از بیمارستان‌ها و ضرورت تخلیه برخی مراکز درمانی، خدمات سلامت به مردم متوقف نشد.
رئیس سازمان نظام پرستاری همچنین از فداکاری اعضای جامعه پرستاری در شرایط بحرانی سخن گفت و اعلام کرد که در جریان جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، ۳۲ نفر از اعضای این جامعه جان خود را از دست داده‌اند.
این آمار در اظهارات نجاتیان مطرح شده است. در متن گزارش، جزئیات تفکیکی بیشتری درباره مشخصات افراد یا نحوه گردآوری آمار ارائه نشده است.
آمار شهدای جامعه پرستاری در دوران دفاع مقدس و کرونا
نجاتیان برای نشان دادن سابقه حضور پرستاران در شرایط بحرانی، به دوران دفاع مقدس و همه‌گیری کرونا نیز اشاره کرد. بر اساس گفته‌های او:
- حدود چهار هزار نفر از اعضای جامعه پرستاری در دوران دفاع مقدس به شهادت رسیده‌اند.
- در دوران همه‌گیری کرونا نیز حدود ۱۰۰ نفر از اعضای این جامعه جان خود را از دست داده‌اند.
- به گفته رئیس سازمان نظام پرستاری، در جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نیز ۳۲ نفر از اعضای جامعه پرستاری به شهادت رسیده‌اند.
این ارقام به نقل از رئیس سازمان نظام پرستاری بیان شده‌اند. نجاتیان با اشاره به این موارد، بر نقش پرستاران در ارائه خدمات سلامت در دوره‌های جنگ، بحران و شرایط عادی تأکید کرده است.
آمادگی پرستاران برای شرایط بحرانی چگونه است؟
رئیس سازمان نظام پرستاری اعلام کرده است که آمادگی برای خدمت‌رسانی در شرایط بحرانی همواره در جامعه پرستاری وجود دارد و پروتکل‌های لازم نیز از قبل تدوین شده‌اند. به گفته او، در صورت وقوع حادثه یا بروز شرایط اضطراری، پروتکل‌های مربوطه فعال می‌شوند و پرستاران تلاش می‌کنند در کوتاه‌ترین زمان خدمات موردنیاز مردم را ارائه دهند.
نجاتیان در عین حال تأکید کرده که این آمادگی به معنای اعلام آماده‌باش رسمی یا لغو مرخصی‌ها نیست؛ بلکه منظور، آمادگی حرفه‌ای و وجود سازوکارهای لازم برای ارائه خدمات در شرایط مختلف است.
آمادگی مراکز درمانی برای بحران به عواملی مانند آموزش کارکنان، برنامه‌ریزی شیفت‌ها، دسترسی به تجهیزات و امکانات، هماهنگی میان بخش‌ها و اجرای دستورالعمل‌های مرتبط وابسته است. تدوین پروتکل‌ها بخشی از این آمادگی به شمار می‌رود و اجرای مؤثر آنها نیز اهمیت دارد.
درخواست سازمان نظام پرستاری از دولت و وزارت بهداشت
نجاتیان با اشاره به تأکید رئیس‌جمهور بر حمایت از اقشار خدمتگزار و نیروهای حاضر در خط مقدم ارائه خدمات، ابراز امیدواری کرده است که دولت تمهیدات لازم را برای بهبود شرایط کاری و معیشتی پرستاران فراهم کند.
درخواست مطرح‌شده از سوی رئیس سازمان نظام پرستاری، بر چند محور متمرکز است: ترمیم حقوق، اصلاح محاسبه ساعات کاری، توجه به کمبود نیروی انسانی و فراهم کردن شرایط مناسب‌تر برای فعالیت حرفه‌ای. تحقق این مطالبات به تصمیم‌گیری و اقدامات اجرایی نهادهای مسئول وابسته است.
در گزارش ایرنا، جزئیات مشخصی درباره میزان افزایش حقوق مورد مطالبه، زمان اجرای اصلاحات یا برنامه اجرایی دولت برای رفع مشکلات ارائه نشده است. از این رو، باید میان مطالبات اعلام‌شده و اقداماتی که به‌طور رسمی تصویب یا اجرا شده‌اند، تفاوت قائل شد.
جمع‌بندی
رئیس سازمان نظام پرستاری کشور، معیشت پرستاران را نیازمند رسیدگی جدی دولت دانسته و ترمیم حقوق، اصلاح ساعات کاری و رفع کمبود نیروی انسانی را از مهم‌ترین مطالبات این قشر معرفی کرده است. به گفته احمد نجاتیان، تورم باعث شده است بهبودهای انجام‌شده در وضعیت دریافتی‌ها، تأثیر مورد انتظار را در زندگی پرستاران نداشته باشد.
او همچنین با اشاره به ادامه خدمات درمانی در جنگ‌های اخیر و سابقه فداکاری پرستاران در دوران دفاع مقدس و کرونا، بر ضرورت حمایت بیشتر از این گروه تأکید کرده است. اکنون محور اصلی مطالبات مطرح‌شده، تبدیل این تأکیدها به اقداماتی مشخص برای بهبود وضعیت معیشتی، شرایط کار و تأمین نیروی انسانی در نظام سلامت است.
