ترافیک اینترنت ایران در هفت روز گذشته، بر اساس داده‌های رادار کلادفلر (Cloudflare Radar)، کاهش قابل‌توجهی را تجربه کرده است. بررسی نمودارهای منتشرشده نشان می‌دهد ترافیک ثبت‌شده در ساعت اوج مصرف روز ۳ آبان ۱۴۰۵، به حدود ۴۱ درصد از بیشترین میزان ثبت‌شده در بازه هفت‌روزه رسیده است؛ افتی که با توجه به قله ترافیکی ثبت‌شده در ۲۷ مهر، از کاهش حدود ۵۹ درصدی حکایت دارد.
این روند نزولی در مقیاس یک‌ماهه نیز مشاهده می‌شود. بر اساس داده‌های کلادفلر، بیشترین ترافیک ثبت‌شده در این بازه در ۸ مهر رخ داده و پس از ۱۲ مهر، کاهش ترافیک اینترنت ایران محسوس‌تر شده است. با وجود این، علت دقیق افت ترافیک هنوز مشخص نیست و مسئولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز تا زمان انتشار گزارش، توضیحی درباره این روند ارائه نکرده‌اند.
ترافیک اینترنت ایران در هفت روز گذشته چقدر کاهش یافته است؟
طبق داده‌های رادار کلادفلر، بیشترین میزان ترافیک ثبت‌شده در بازه هفت‌روزه مورد بررسی، مربوط به ۲۷ مهر ۱۴۰۵ بوده است. در مقابل، ساعت ۱۹ روز ۳ آبان به وقت هماهنگ جهانی (UTC)، که در گزارش به‌عنوان شلوغ‌ترین ساعت مصرف روزانه معرفی شده، میزان ترافیک ثبت‌شده تنها به ۴۱ درصد از قله هفتگی رسیده است.
به بیان دیگر، ترافیک ثبت‌شده در این ساعت حدود ۵۹ درصد کمتر از بیشترین مقدار همان بازه بوده است. این اختلاف، کاهش چشمگیری را در نمودار ترافیک نشان می‌دهد؛ اما باید توجه داشت که مقایسه بر اساس قله ثبت‌شده در همان بازه انجام شده و به‌تنهایی میزان دقیق کاهش مصرف اینترنت در سراسر کشور را مشخص نمی‌کند.
افت ترافیک اینترنت در بازه یک‌ماهه نیز ادامه دارد
بررسی نمودار یک‌ماهه کلادفلر نیز از ادامه روند نزولی ترافیک حکایت دارد. بر اساس این داده‌ها، قله ترافیک در بازه مورد بررسی در ۸ مهر ثبت شده است. پس از آن، از حدود ۱۲ مهر به بعد، کاهش ترافیک در نمودار آشکارتر می‌شود.
در ادامه این روند، قله ترافیک ثبت‌شده در ۳ آبان تنها حدود ۳۲ درصد از بیشترین مقدار ثبت‌شده در ۸ مهر بوده است. این مقایسه نشان می‌دهد مقدار ترافیک در نقطه مورد اشاره حدود ۶۸ درصد کمتر از قله ماهانه بوده است.
البته این درصدها به معنی کاهش قطعی و دقیق ۶۸ درصدی کل مصرف اینترنت کشور در یک ماه نیستند. ارقام منتشرشده، نسبت ترافیک ثبت‌شده در زمان‌های مشخص را با بیشترین مقدار نمودار در بازه‌های مورد بررسی نشان می‌دهند و برای تفسیر دقیق‌تر باید محدودیت‌های داده‌های کلادفلر را در نظر گرفت.
آیا کاهش ترافیک به معنای اختلال یا محدودیت اینترنت است؟
در زمان انتشار گزارش، علت کاهش ترافیک اینترنت ایران مشخص نشده است. مسئولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز واکنشی رسمی به این روند نشان نداده‌اند. هم‌زمان، برخی کاربران در شبکه‌های اجتماعی از کاهش کیفیت اینترنت در روزهای گذشته خبر داده‌اند؛ با این حال، این گزارش‌ها به‌تنهایی علت افت ترافیک را اثبات نمی‌کنند.
کاهش ترافیک ثبت‌شده می‌تواند پرسش‌هایی درباره وضعیت اتصال، کیفیت دسترسی و میزان استفاده کاربران از سرویس‌های آنلاین ایجاد کند؛ اما صرف مشاهده افت در نمودار، برای نتیجه‌گیری قطعی درباره علت آن کافی نیست. داده‌های ارائه‌شده در گزارش، علت مشخصی مانند محدودیت عمدی، اختلال فنی یا تغییر رفتار کاربران را تأیید نمی‌کنند.
برای تعیین علت دقیق، به اطلاعات تکمیلی درباره وضعیت شبکه، شاخص‌های کیفیت اتصال، دسترسی کاربران و توضیحات رسمی نهادهای مسئول نیاز است. تا زمانی که چنین اطلاعاتی منتشر نشده باشد، نسبت دادن کاهش ترافیک به یک عامل مشخص، فراتر از شواهد موجود خواهد بود.
رادار کلادفلر چگونه وضعیت اینترنت ایران را نشان می‌دهد؟
کلادفلر یکی از ارائه‌دهندگان خدمات زیرساخت اینترنت، امنیت وب و شبکه توزیع محتوا است. رادار کلادفلر با استفاده از داده‌های مرتبط با شبکه این شرکت، روندهایی از جمله تغییرات ترافیک اینترنت را نمایش می‌دهد و می‌تواند برای بررسی نوسان‌های اتصال و شناسایی افت‌های غیرمعمول به کار رود.
با این حال، رادار کلادفلر تمام ترافیک اینترنت ایران را اندازه‌گیری نمی‌کند. این سامانه فقط ترافیکی را ثبت می‌کند که از شبکه کلادفلر عبور می‌کند؛ بنابراین داده‌های آن تصویری از بخشی از ترافیک اینترنت ارائه می‌دهند، نه اندازه‌گیری مستقیم و کامل همه ارتباطات اینترنتی کشور.
با وجود این محدودیت، گستردگی شبکه کلادفلر و استفاده بسیاری از وب‌سایت‌ها و سرویس‌های آنلاین از خدمات آن باعث می‌شود روندهای ثبت‌شده در این سامانه برای بررسی تغییرات کلی ترافیک مفید باشند. البته میزان انطباق این داده‌ها با وضعیت کل اینترنت به عوامل مختلفی وابسته است و نباید آن‌ها را با آمار جامع مصرف اینترنت کشور یکسان دانست.
چرا نباید درصدهای نمودار را معادل کاهش قطعی مصرف اینترنت دانست؟
نکته مهم در تفسیر نمودارهای کلادفلر این است که درصدهای مطرح‌شده در گزارش، نسبت به قله ترافیکی هر بازه محاسبه شده‌اند. برای مثال، وقتی ترافیک ساعت ۱۹ روز ۳ آبان معادل ۴۱ درصد قله هفتگی اعلام می‌شود، این رقم به معنای آن است که مقدار ثبت‌شده در آن ساعت به ۴۱ درصد از بیشترین مقدار نمودار هفت‌روزه رسیده است.
این شاخص با اندازه‌گیری مستقیم میزان مصرف همه کاربران ایرانی تفاوت دارد. برای محاسبه دقیق تغییر مصرف کل کشور، به داده‌های جامع‌تر و قابل مقایسه در طول زمان نیاز است. همچنین، کاهش نسبت به یک قله مشخص لزوماً نشان نمی‌دهد که ترافیک در تمام ساعات شبانه‌روز به همان میزان کاهش یافته است.
بنابراین، داده‌های کلادفلر را می‌توان نشانه‌ای از افت محسوس ترافیک عبوری از شبکه این شرکت دانست؛ اما برای تعیین میزان دقیق کاهش مصرف اینترنت در سراسر ایران و شناسایی علت آن، باید اطلاعات تکمیلی در دسترس باشد.
جمع‌بندی؛ افت محسوس ترافیک و ادامه ابهام درباره علت آن
داده‌های رادار کلادفلر از کاهش قابل‌توجه ترافیک ثبت‌شده اینترنت ایران در بازه هفت‌روزه و یک‌ماهه حکایت دارند. ترافیک ساعت اوج مصرف روز ۳ آبان حدود ۴۱ درصد قله هفتگی و حدود ۳۲ درصد قله ماهانه گزارش شده است؛ ارقامی که به‌ترتیب اختلافی نزدیک به ۵۹ و ۶۸ درصد با قله‌های مربوط نشان می‌دهند.
با این حال، این اعداد بر اساس مقایسه با بیشترین مقادیر ثبت‌شده در بازه‌های مشخص به دست آمده‌اند و نباید آن‌ها را معادل کاهش قطعی مصرف کل اینترنت کشور در نظر گرفت. علت این روند نیز هنوز به‌صورت رسمی اعلام نشده است. در نتیجه، برای روشن شدن وضعیت، انتشار توضیحات مسئولان و دسترسی به داده‌های تکمیلی درباره کیفیت و میزان ترافیک شبکه اهمیت دارد.
