استارتاپ چینی XAG با توسعه نسل جدید پهپادهای کشاورزی خودکار، به‌دنبال تغییر شیوه انجام فعالیت‌های کشاورزی و کاهش وابستگی مزارع به نیروی انسانی است. این شرکت که از حمایت مالی سافت‌بانک برخوردار است، سامانه‌هایی را معرفی کرده که علاوه بر سم‌پاشی، می‌توانند فرایندهایی مانند شارژ مجدد، تمیزکاری، پر کردن مخازن و برنامه‌ریزی مسیر پرواز را نیز به‌صورت خودکار انجام دهند. هدف بلندمدت این شرکت، فراهم کردن شرایطی است که هر کشاورز بتواند از ربات اختصاصی خود برای مدیریت بخشی از فعالیت‌های مزرعه استفاده کند.
این رویکرد در شرایطی دنبال می‌شود که کشاورزی چین با چالش‌هایی مانند سالخوردگی جمعیت، مهاجرت روستاییان به شهرها و کمبود نیروی کار ماهر مواجه است. XAG معتقد است خودکارسازی تجهیزات کشاورزی می‌تواند بخشی از فشار ناشی از کاهش نیروی انسانی را جبران کند و دسترسی کشاورزان به فناوری‌های پیشرفته را افزایش دهد.
پهپادهای خودکار XAG چگونه کار می‌کنند؟
نسل جدید تجهیزات معرفی‌شده از سوی XAG تنها به پرواز و سم‌پاشی محدود نیست. این سامانه‌ها همراه با ایستگاه‌های اختصاصی طراحی شده‌اند تا تعدادی از مراحل آماده‌سازی و نگهداری پهپاد نیز بدون دخالت مستقیم اپراتور انجام شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، این تجهیزات می‌توانند عملیات مختلفی را به‌صورت مستقل مدیریت کنند؛ از جمله:
- شارژ مجدد: پهپاد پس از انجام عملیات می‌تواند برای شارژ باتری به ایستگاه اختصاصی خود متصل شود.
- تمیزکاری: سامانه برای انجام فرایندهای تمیزکاری طراحی شده است تا نیاز به دخالت مداوم نیروی انسانی کاهش یابد.
- پر کردن مخازن: آماده‌سازی مجدد مخازن سم از جمله فرایندهایی است که در این سامانه به‌صورت خودکار انجام می‌شود.
- برنامه‌ریزی مسیر پرواز: مسیرهای پروازی می‌توانند از پیش تنظیم شوند تا عملیات کشاورزی با دخالت کمتر اپراتور انجام شود.
ترکیب این قابلیت‌ها می‌تواند تعداد دفعاتی را که نیروی انسانی باید برای آماده‌سازی و راه‌اندازی پهپاد وارد عمل شود، کاهش دهد. در روش‌های متداول استفاده از پهپادهای کشاورزی، اپراتور علاوه بر کنترل پرواز، باید در مراحل آماده‌سازی، شارژ و پر کردن مخازن نیز نقش داشته باشد. خودکارسازی این مراحل می‌تواند بهره‌وری تجهیزات را افزایش دهد؛ هرچند میزان صرفه‌جویی در هزینه و زمان به شرایط مزرعه، نوع عملیات و هزینه نگهداری سامانه بستگی دارد.
کمبود نیروی کار؛ چالش مهم کشاورزی چین
بحران نیروی انسانی یکی از دلایل اصلی حرکت شرکت‌های فناوری به سمت توسعه تجهیزات خودکار کشاورزی است. به گزارش فایننشال تایمز، سالخوردگی جمعیت، مهاجرت گسترده روستاییان به شهرها و تغییرات اقلیمی، فشار قابل توجهی بر بخش کشاورزی چین وارد کرده‌اند.
بر اساس آمارهای رسمی نقل‌شده در گزارش، تا پایان سال میلادی گذشته ۴۱۵ هزار و ۵۰۰ مجوز خلبانی پهپاد در چین صادر شده بود. این رقم نسبت به دوره مقایسه‌شده ۶۸ درصد رشد نشان می‌دهد؛ با این حال، مزارع همچنان با کمبود خلبانان ماهر روبه‌رو هستند.
این وضعیت نشان می‌دهد که افزایش تعداد افراد دارای مجوز، لزوماً به معنای پاسخ‌گویی کامل به نیاز کشاورزی نیست. با گسترش استفاده از پهپادها، مزارع به نیروی انسانی بیشتری برای هدایت و مدیریت تجهیزات نیاز پیدا می‌کنند؛ در حالی که روند مهاجرت از روستاها و تغییرات جمعیتی، تأمین این نیروها را دشوارتر کرده است.
در چنین شرایطی، خودکارسازی پهپادها می‌تواند راهکاری برای کاهش وابستگی به اپراتورهای متخصص باشد. اگر سامانه بتواند بخش بیشتری از عملیات را بدون کنترل دائمی انسان انجام دهد، یک اپراتور یا کشاورز ممکن است بتواند با صرف زمان کمتر، تجهیزات بیشتری را مدیریت کند. با این حال، میزان استقلال واقعی دستگاه‌ها و نیاز به نظارت انسانی در شرایط مختلف، از جمله عواملی است که در ارزیابی کارایی این فناوری اهمیت دارد.
هدف XAG: یک ربات برای هر کشاورز
جاستین گونگ، معاون ارشد XAG، چشم‌انداز این شرکت را ایجاد شرایطی توصیف می‌کند که در آینده هر کشاورز ربات مخصوص خود را داشته باشد. او معتقد است خلبانان پهپاد در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین موانع توسعه این صنعت هستند و خودکارسازی می‌تواند به رفع این محدودیت کمک کند.
این دیدگاه، تمرکز شرکت را از صرفاً ساخت پهپادهای پیشرفته به ایجاد سامانه‌هایی تغییر می‌دهد که استفاده از فناوری را برای کشاورزان ساده‌تر می‌کنند. در این مدل، هدف فقط افزایش توان فنی دستگاه نیست؛ بلکه کاهش نیاز به مهارت تخصصی و ساده‌تر کردن فرایند کار با تجهیزات نیز اهمیت دارد.
گونگ در توضیح تفاوت نگاه XAG با برخی شرکت‌های هوش مصنوعی، به نحوه تعریف اندازه بازار اشاره کرده است. به گفته او، در حالی که برخی شرکت‌ها ارزش بازار را با تعداد افرادی می‌سنجند که می‌توان جایگزین کرد، XAG بر تعداد افرادی تمرکز دارد که طی پنج سال آینده از بخش کشاورزی خارج خواهند شد.
این رویکرد نشان می‌دهد که شرکت، خودکارسازی را پاسخی به کاهش نیروی کار در آینده می‌داند؛ نه صرفاً ابزاری برای حذف مشاغل موجود. با این حال، تحقق چنین چشم‌اندازی به عواملی مانند قیمت تجهیزات، هزینه نگهداری، دسترسی به خدمات فنی و تناسب فناوری با شرایط مزارع کوچک و بزرگ وابسته است.
چین در آینده به چند میلیون پهپاد کشاورزی نیاز دارد؟
برآوردهای مطرح‌شده از سوی گونگ، مقیاس نیاز احتمالی بازار چین به تجهیزات خودکار را نشان می‌دهد. او با اشاره به روند مهاجرت سالانه حدود ۱۲ میلیون نفر از مناطق روستایی به شهرها، پیش‌بینی می‌کند مزارع چین در سه سال آینده به حدود ۳ میلیون پهپاد و در نهایت به ۱۲ میلیون پهپاد نیاز داشته باشند.
این ارقام، برآوردهای مطرح‌شده از سوی مدیر ارشد XAG هستند و نباید آنها را به‌عنوان تعداد قطعی سفارش‌ها یا آمار فعلی پهپادهای فعال در چین در نظر گرفت. تحقق چنین تقاضایی به سرعت توسعه فناوری، توان مالی کشاورزان، زیرساخت‌های پشتیبانی و میزان استقبال بازار بستگی خواهد داشت.
با این حال، این پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهند که از نگاه XAG، بازار پهپادهای کشاورزی ظرفیت رشد قابل توجهی دارد. اگر استفاده از تجهیزات خودکار به راهکاری اقتصادی و قابل اعتماد تبدیل شود، تقاضا ممکن است از مزارع بزرگ به واحدهای کوچک‌تر کشاورزی نیز گسترش پیدا کند.
آیا پهپادهای خودکار برای مزارع کوچک هم به‌صرفه هستند؟
یکی از موانع مهم گسترش فناوری‌های کشاورزی، هزینه استفاده از آنهاست. سون شی، دبیرکل مجمع جهانی کشاورزی پایدار، معتقد است فناوری زمانی در مزارع کوچک با سرعت بیشتری پذیرفته می‌شود که هزینه نهایی آن از روش‌های سنتی کمتر باشد.
این مسئله برای آینده ربات‌های کشاورزی اهمیت زیادی دارد. حتی اگر یک سامانه بتواند بسیاری از وظایف را بدون اپراتور انجام دهد، هزینه خرید دستگاه، ایستگاه شارژ، تعمیرات، قطعات و نگهداری باید در محاسبات اقتصادی کشاورز لحاظ شود. در غیر این صورت، فناوری ممکن است تنها برای مزارع بزرگ یا کسب‌وکارهایی با توان سرمایه‌گذاری بالا مناسب باشد.
از سوی دیگر، سادگی کاربری می‌تواند مانع ورود به فناوری را کاهش دهد. اگر کشاورز برای استفاده از پهپاد به آموزش‌های پیچیده یا استخدام دائمی نیروی متخصص نیاز نداشته باشد، احتمال استفاده از تجهیزات خودکار افزایش پیدا می‌کند. به همین دلیل، طراحی ساده و فرایندهای خودکار در کنار قیمت مناسب، برای گسترش این بازار اهمیت دارند.
البته اطلاعات ارائه‌شده درباره محصولات XAG، به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری قطعی درباره ارزان‌تر بودن آنها نسبت به روش‌های سنتی کافی نیست. مقایسه اقتصادی باید با در نظر گرفتن نوع محصول کشاورزی، اندازه مزرعه، میزان استفاده سالانه و هزینه‌های عملیاتی انجام شود.
رقابت XAG با DJI در بازار پهپادهای کشاورزی
XAG در بازاری فعالیت می‌کند که شرکت چینی DJI نیز در آن حضور پررنگی دارد. رقابت این دو شرکت تنها به قابلیت‌های پروازی محدود نمی‌شود و موضوعاتی مانند قیمت، سهولت استفاده، کیفیت حسگرها و دسترسی به خدمات پس از فروش نیز می‌توانند در انتخاب کشاورزان تأثیرگذار باشند.
بر اساس گزارش منتشرشده، XAG با ساده‌سازی کاربری تجهیزات خود توانسته است محصولات و حسگرهای کشاورزی را به نزدیک ۷۰ کشور جهان صادر کند. کی واکویتز، مدیرعامل گروه تحقیقاتی Drone Industry Insights، نیز بر اهمیت کاهش موانع ورود به فناوری در این صنعت تأکید کرده و معتقد است XAG این موضوع را به‌خوبی درک کرده است.
گسترش فعالیت در بازارهای بین‌المللی می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای این شرکت ایجاد کند؛ اما موفقیت در هر کشور به شرایط کشاورزی، قوانین استفاده از پهپاد، هزینه واردات و نیازهای محلی بستگی دارد. بنابراین، صادرات محصولات به کشورهای متعدد را نباید به معنای پذیرش یکسان آنها در تمام بازارها دانست.
سافت‌بانک، ارزش‌گذاری XAG و برنامه عرضه اولیه سهام
XAG از حمایت مالی سافت‌بانک برخوردار است و بر اساس اطلاعات گزارش‌شده، ۱۲٫۹ درصد از سهام این شرکت در اختیار سافت‌بانک قرار دارد. ارزش‌گذاری XAG در سال ۲۰۲۳ حدود ۱٫۵ میلیارد دلار برآورد شده بود.
این استارتاپ همچنین در تدارک عرضه اولیه سهام خود در بورس هنگ‌کنگ است. عرضه اولیه می‌تواند زمینه دسترسی شرکت به منابع مالی تازه را فراهم کند؛ منابعی که در صورت تحقق، ممکن است برای توسعه محصولات، گسترش فعالیت بین‌المللی و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های خودکار مورد استفاده قرار گیرند.
گزارش همچنین اشاره می‌کند که با وجود سخت‌گیری‌های تجاری دولت آمریکا، محصولات این شرکت پس از برزیل در بازار ایالات متحده نیز مجوز فروش دریافت کرده‌اند. این موضوع از تلاش XAG برای حضور در بازارهای خارجی حکایت دارد، هرچند مجوز فروش به‌تنهایی تضمین‌کننده میزان تقاضا یا موفقیت تجاری محصولات نیست.
آیا ربات‌ها می‌توانند جایگزین نیروی انسانی در کشاورزی شوند؟
پهپادهای خودکار می‌توانند بخشی از فعالیت‌های کشاورزی، از جمله سم‌پاشی و آماده‌سازی تجهیزات، را با دخالت کمتر نیروی انسانی انجام دهند. چنین قابلیتی در مناطقی که با کمبود کارگر یا اپراتور ماهر مواجه هستند، اهمیت ویژه‌ای دارد. با این حال، خودکارسازی همه وظایف کشاورزی به این معنا نیست که نیروی انسانی به‌طور کامل از چرخه تولید حذف خواهد شد.
مدیریت مزرعه همچنان به تصمیم‌گیری درباره زمان و نحوه انجام عملیات، بررسی وضعیت محصولات، نگهداری تجهیزات و واکنش به شرایط غیرمنتظره نیاز دارد. بنابراین، در کوتاه‌مدت می‌توان انتظار داشت فناوری‌هایی مانند محصولات XAG بیشتر نقش ابزارهای افزایش بهره‌وری و کاهش نیاز به کارهای تکراری را ایفا کنند.
موفقیت چشم‌انداز «یک ربات برای هر کشاورز» نیز به این بستگی دارد که تجهیزات خودکار تا چه اندازه قابل اعتماد، اقتصادی و ساده باشند. اگر هزینه استفاده از آنها کاهش یابد و کشاورزان بتوانند بدون نیاز به تخصص پیچیده از آنها بهره ببرند، پهپادهای کشاورزی ممکن است به بخشی معمول از فعالیت‌های روزمره مزارع تبدیل شوند.
در مجموع، برنامه XAG نشان می‌دهد که آینده کشاورزی خودکار فقط به ساخت ربات‌های پیشرفته وابسته نیست؛ بلکه دسترسی‌پذیری فناوری، کاهش هزینه‌ها و پاسخ‌گویی به نیاز واقعی کشاورزان نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.
