ایلان ماسک از برنامه اسپیس‌ایکس برای توسعه و استقرار ابرکامپیوترهای مداری خبر داده است؛ سامانه‌هایی که قرار است پردازش‌های پیشرفته را از مراکز داده زمینی به مدار زمین منتقل کنند. این پروژه با همکاری انویدیا و استفاده از سخت‌افزارهای محاسباتی پیشرفته دنبال می‌شود و طبق برنامه اعلام‌شده، نخستین پرتاب‌ها از سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد.
پروژه StarMind؛ انتقال زیرساخت محاسباتی به مدار زمین
اسپیس‌ایکس قصد دارد سامانه‌های محاسباتی مداری با نام StarMind SI را توسعه دهد و آن‌ها را در مدار زمین مستقر کند. ایلان ماسک در سی‌وسومین کنفرانس سالانه سرمایه‌گذاری بارون در نیویورک، درباره این پروژه صحبت کرد و وعده داد که با انتشار جزئیات رایانه StarMind در سال آینده میلادی، ابعاد این طرح توجه بسیاری را جلب خواهد کرد.
بر اساس برنامه اعلام‌شده، استقرار نخستین سامانه‌ها از سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۷ آغاز می‌شود و انتظار می‌رود روند توسعه و گسترش این زیرساخت در سال‌های ۲۰۲۸ و ۲۰۲۹ سرعت بیشتری بگیرد.
همکاری اسپیس‌ایکس و انویدیا برای ساخت ابرکامپیوترهای فضایی
توسعه نخستین سامانه‌های محاسباتی مداری اسپیس‌ایکس با همکاری انویدیا انجام می‌شود. سخت‌افزار اولیه این سامانه‌ها بر پایه پلتفرم Vera Rubin NVL72 طراحی خواهد شد؛ پلتفرمی که قرار است توان پردازشی مورد نیاز برای اجرای محاسبات پیشرفته را فراهم کند.
استفاده از سخت‌افزار انویدیا نشان می‌دهد که اسپیس‌ایکس برای تحقق ایده مراکز داده مداری، به فناوری‌های پیشرفته پردازشی متکی خواهد بود. تفاوت اصلی این طرح با مراکز داده متداول، محل استقرار زیرساخت محاسباتی و فعالیت آن خارج از محیط زمینی است.
چرا اسپیس‌ایکس به دنبال ساخت مراکز داده در فضا است؟
انتقال زیرساخت‌های محاسباتی به مدار زمین می‌تواند راه تازه‌ای برای طراحی و توسعه مراکز داده در مقیاس بزرگ ایجاد کند. از نگاه ماسک، زیرساخت‌های مداری علاوه بر کاهش وابستگی به محدودیت‌های مراکز داده زمینی، می‌توانند فرصت‌هایی برای بازنگری در شیوه انتقال اطلاعات در سطح جهان فراهم کنند.
البته تحقق این چشم‌انداز به توسعه فناوری‌های مورد نیاز برای استقرار، نگهداری و بهره‌برداری از تجهیزات محاسباتی در فضا وابسته است. جزئیات فنی و عملیاتی کامل پروژه StarMind هنوز منتشر نشده است.
استارلینک نسل چهارم؛ افزایش ظرفیت ارتباطات ماهواره‌ای
ماسک در کنار پروژه ابرکامپیوترهای مداری، درباره نسل بعدی ماهواره‌های استارلینک نیز توضیحاتی ارائه کرده است. به گفته او، ماهواره‌های نسخه چهارم ممکن است ظرفیتی تا ۱۰ برابر بیشتر از نسل سوم داشته باشند. او همچنین اعلام کرد که نسخه سوم در حال حاضر حدود ۱۰ برابر توانمندتر از نسخه دوم است.
یکی از فناوری‌های کلیدی برای دستیابی به این افزایش ظرفیت، ارتباطات لیزری میان ماهواره‌هاست. اسپیس‌ایکس قصد دارد هر ماهواره را به ۱۰ لینک لیزری نسل جدید مجهز کند. طبق اظهارات مطرح‌شده، سرعت انتقال داده در هر یک از این لینک‌ها می‌تواند از ۱۰ ترابیت بر ثانیه فراتر برود.
طرح ۱۰۰ هزار ماهواره‌ای و رقابت با کابل‌های زیردریایی
ماسک همچنین از چشم‌انداز ایجاد شبکه‌ای بسیار گسترده‌تر با بیش از ۱۰۰ هزار ماهواره صحبت کرده است. در این سناریو، هر ماهواره می‌تواند به حدود ۱۰۰ لینک لیزری مجهز شود و ظرفیت ارتباطی شبکه ماهواره‌ای را به شکل چشمگیری افزایش دهد.
او معتقد است چنین شبکه‌ای در آینده می‌تواند شبکه کابل‌های ارتباطی سنتی زیر دریا را به چالش بکشد. کابل‌های زیردریایی بخش مهمی از زیرساخت ارتباطات بین‌المللی را تشکیل می‌دهند و گسترش ارتباطات لیزری ماهواره‌ای می‌تواند شیوه انتقال داده در سطح جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، طرح بیش از ۱۰۰ هزار ماهواره‌ای در حد چشم‌انداز اعلام‌شده از سوی ماسک قرار دارد و نباید آن را با برنامه زمان‌بندی‌شده استقرار نخستین ابرکامپیوترهای StarMind یکسان دانست.
آینده محاسبات فضایی و زیرساخت اینترنت
برنامه اسپیس‌ایکس برای استقرار ابرکامپیوترهای مداری و توسعه ماهواره‌های استارلینک، نشان‌دهنده تلاش این شرکت برای گسترش نقش زیرساخت‌های فضایی در پردازش و انتقال داده است. همکاری با انویدیا، استفاده از پلتفرم Vera Rubin NVL72 و توسعه لینک‌های لیزری از بخش‌های مهم این چشم‌انداز محسوب می‌شوند.
با وجود جاه‌طلبانه بودن این برنامه‌ها، میزان موفقیت آن‌ها به پیشرفت فنی، هزینه استقرار تجهیزات و توانایی بهره‌برداری پایدار از سامانه‌ها در مدار بستگی دارد. جزئیات بیشتر پروژه StarMind قرار است در سال ۲۰۲۷ منتشر شود و آغاز پرتاب‌ها در سه‌ماهه سوم همان سال، نخستین مرحله عملیاتی این طرح خواهد بود.
