بر اساس اظهارات یکی از اعضای انجمن طراحی و ساخت ماشین‌آلات کشاورزی، واردات تراکتور به کشور آزاد است و تعرفه آن کمتر از یک درصد اعلام شده؛ از این رو، به گفته وی، در بازار تراکتور رانتی وجود ندارد. در عین حال، افزایش قابل‌توجه قیمت تایر، فرسودگی کمباین‌ها و ضرورت نوسازی ماشین‌آلات کشاورزی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت به شمار می‌روند؛ مسائلی که می‌توانند بر هزینه تولید و میزان ضایعات محصولات کشاورزی تأثیر بگذارند.
واردات تراکتور آزاد است و تعرفه آن کمتر از یک درصد اعلام شد
وحیدزاده، عضو انجمن طراحی و ساخت ماشین‌آلات کشاورزی و ادوات، در واکنش به برخی اظهارنظرها درباره انحصار بازار داخلی تراکتور گفت واردات این محصول به کشور آزاد است و تعرفه آن کمتر از یک درصد تعیین شده است. به گفته وی، با توجه به این شرایط، در بازار تراکتور رانتی وجود ندارد.
وی همچنین با اشاره به سابقه بیش از نیم‌قرن ایران در تولید تراکتور و ماشین‌آلات کشاورزی اظهار کرد که این صنعت توانسته است در بازارهای هدف صادراتی جایگاه مناسبی به دست آورد. به اعتقاد او، در صورت برداشته شدن تحریم‌ها، ظرفیت صادرات ماشین‌آلات کشاورزی ایران می‌تواند چند برابر شود.
توسعه تراکتورهای هوشمند و استفاده از هوش مصنوعی
یکی از موضوعات مورد توجه فعالان صنعت ماشین‌آلات کشاورزی، حرکت به سمت فناوری‌های جدید است. وحیدزاده با اشاره به برنامه صنعتگران این حوزه گفت تولیدکنندگان در حال کار روی توسعه تراکتورهای هوشمند و استفاده از هوش مصنوعی هستند تا از تحولات فناوری جهانی عقب نمانند.
با این حال، به گفته این عضو انجمن، ساختار اراضی کشاورزی ایران یکی از محدودیت‌های مهم در طراحی و تولید ماشین‌آلات محسوب می‌شود. در بسیاری از کشورهای پهناور، زمین‌های کشاورزی وسعت زیادی دارند و استفاده از ماشین‌آلات بزرگ و پرظرفیت توجیه اقتصادی دارد؛ اما در ایران، خرد شدن زمین‌ها و کوچک بودن قطعات کشاورزی ممکن است استفاده از برخی ماشین‌آلات بسیار بزرگ را از نظر اقتصادی غیرضروری کند.
نقش ادوات کشاورزی در کاهش ضایعات محصولات
فرسودگی ماشین‌آلات تنها عامل مؤثر بر هدررفت محصولات کشاورزی نیست. وحیدزاده با اشاره به وضعیت برداشت محصولات توضیح داد که بخش قابل‌توجهی از ضایعات در مرحله برداشت و در ارتباط با ادوات متصل به تراکتور و کمباین ایجاد می‌شود.
به گفته وی، اگرچه خود تراکتور نیز در عملکرد برداشت نقش دارد، کیفیت ادوات متصل به آن تأثیر مستقیمی بر میزان هدررفت محصول می‌گذارد. این تجهیزات باید از نظر طراحی و قابلیت‌های هیدرولیکی با فناوری‌های جدید هماهنگ باشند تا عملیات برداشت با کیفیت و کارایی بیشتری انجام شود.
فرسودگی کمباین‌ها و ضرورت سرمایه‌گذاری برای نوسازی
عضو انجمن طراحی و ساخت ماشین‌آلات کشاورزی و ادوات با اشاره به قدمت بالای بسیاری از کمباین‌های فعال در کشور، کمبود سرمایه‌گذاری برای نوسازی این تجهیزات را یکی از عوامل افزایش ضایعات هنگام برداشت دانست.
به گفته وی، سرمایه‌گذاری هدفمند برای تأمین و استفاده از کمباین‌های مدرن می‌تواند به کاهش هدررفت محصولات کشاورزی کمک کند. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که کاهش ضایعات برداشت، علاوه بر بهبود بهره‌وری تولید، در حفظ منابع و تقویت امنیت غذایی کشور نیز مؤثر است.
افزایش قیمت تایر چه اثری بر بهای تمام‌شده تراکتور دارد؟
تایر یکی از قطعات اثرگذار بر هزینه تولید تراکتور است. طبق اطلاعات ارائه‌شده، هزینه تایر حدود ۱۰ درصد از قیمت تمام‌شده تراکتور را تشکیل می‌دهد. در عین حال، قیمت انواع تایر تراکتوری از فروردین ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵ افزایش چشمگیری داشته است.
بر اساس ارقام اعلام‌شده، در این بازه زمانی چند مرحله افزایش قیمت برای تایرها اعمال شده است؛ از جمله افزایش ۱۰ درصدی در ۲۷ فروردین ۱۴۰۴، ۸ درصدی در ۱۰ مهر، ۳۵ درصدی در اول بهمن و ۱۵ درصدی در ۱۵ بهمن همان سال. در سال ۱۴۰۵ نیز افزایش ۳۰ درصدی در ۳۱ فروردین و ۲۱ درصدی در ۲۷ مهر گزارش شده است.
مقایسه قیمت تایر تراکتور از فروردین ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵
| سایز تایر | قیمت در ابتدای سال ۱۴۰۴ | قیمت در مهر ۱۴۰۵ |
|---|---|---|
| ۱۸.۳۴ | حدود ۲۱ میلیون تومان | حدود ۷۲ میلیون تومان |
| ۱۸.۳۰ | حدود ۱۹.۵ میلیون تومان | حدود ۵۷ میلیون تومان |
| ۱۴.۲۴ | حدود ۱۴.۲ میلیون تومان | حدود ۴۱ میلیون تومان |
| ۱۲.۲۴ | حدود ۱۱.۴ میلیون تومان | حدود ۳۲ میلیون تومان |
این ارقام نشان می‌دهد قیمت تایرهای مورد اشاره در فاصله فروردین ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵ افزایش قابل‌توجهی داشته است. از آنجا که تایر سهمی از هزینه نهایی تولید تراکتور را تشکیل می‌دهد، رشد قیمت آن می‌تواند فشار بیشتری بر هزینه ساخت و قیمت تمام‌شده این ماشین‌آلات وارد کند.
قیمت لاستیک تراکتور در بازار آزاد؛ هزینه بالای تأمین تایر
در کنار افزایش قیمت‌های اعلام‌شده، وضعیت بازار آزاد نیز از دیگر نگرانی‌های مطرح‌شده در این حوزه است. به گفته این عضو انجمن، قیمت‌ها در بازار آزاد گاهی به‌صورت سلیقه‌ای تعیین می‌شوند و به‌عنوان نمونه، هزینه خرید یک جفت لاستیک عقب تراکتور ممکن است به ۲۵۰ میلیون تومان برسد.
چنین هزینه‌هایی می‌تواند تأمین قطعات و نگهداری ماشین‌آلات کشاورزی را برای بهره‌برداران دشوارتر کند؛ به‌ویژه برای کشاورزانی که از تجهیزات قدیمی استفاده می‌کنند و هم‌زمان به تعمیر یا نوسازی ماشین‌آلات خود نیاز دارند.
حمایت مالی از کشاورزان برای نوسازی ماشین‌آلات ضروری است
افزایش قیمت تایر، فرسودگی کمباین‌ها و ضرورت استفاده از ادوات جدید، همگی بر اهمیت تأمین مالی نوسازی ماشین‌آلات کشاورزی تأکید دارند. وحیدزاده با اشاره به ارتباط این موضوع با امنیت غذایی کشور، خواستار حمایت دولت از بهره‌برداران و کمک مالی برای جایگزینی ماشین‌آلات فرسوده شده است.
در مجموع، صنعت ماشین‌آلات کشاورزی ایران از یک سو ظرفیت تولید و صادرات و حرکت به سمت فناوری‌هایی مانند تراکتورهای هوشمند را دارد و از سوی دیگر با چالش‌هایی مانند افزایش هزینه قطعات، خرد بودن اراضی و فرسودگی تجهیزات برداشت روبه‌رو است. توجه هم‌زمان به نوسازی ماشین‌آلات، توسعه ادوات متناسب با زمین‌های کشاورزی ایران و حمایت مالی از کشاورزان می‌تواند به افزایش بهره‌وری و کاهش ضایعات محصولات کمک کند.
